Mọi bước dài hạn — thường trú, và các bước xa hơn — đều đòi một lượng thời gian cư trú hợp lệ. Nhưng không phải mọi thời gian đã sống ở đó đều được cộng vào cái lượng ấy.
Đây là một bài toán kế toán chứ không phải một cuộc leo bậc, và cách nghĩ đó giúp nhìn rõ hơn.
Có một cuốn sổ, và nó không tự cộng
Mỗi khoảng thời gian cư trú thuộc về một loại tư cách, và mỗi loại được đối xử khác nhau khi tính tích luỹ.
Có loại được cộng đủ, có loại được cộng một phần, và có loại không được cộng.
Nghĩa là hai người cùng sống ở một nước một khoảng thời gian như nhau vẫn có thể có hai con số hoàn toàn khác trong sổ.
Nên câu hỏi đúng không phải "tôi đã ở bao lâu" mà "bao nhiêu trong số đó được tính".
Vì sao các loại được đối xử khác nhau
Vì mỗi loại tư cách thể hiện một mức độ gắn bó khác nhau với nước sở tại.
Thời gian sống và làm việc ổn định thể hiện gắn bó nhiều hơn thời gian ở tạm với một mục đích ngắn hạn.
Và thời gian đi học thường được nhìn khác với thời gian đi làm, vì nó gắn với một giai đoạn có kết thúc định trước.
Hiểu logic này giúp không thấy các quy tắc tính toán là tuỳ tiện.
Cái gì đang đếm ngược — hoặc đúng hơn là đếm lên
Đây là chuyên mục duy nhất của trang này mà đồng hồ chạy theo chiều thuận: con số trong sổ tăng dần.
Nhưng nó chỉ tăng khi tư cách hợp lệ và thuộc loại được tính.
Và nó dừng, hoặc bị trừ, ở những giai đoạn không thoả điều kiện.
Nên hình dung đúng là một cuốn sổ có cả cột cộng lẫn cột trừ, không phải một đồng hồ chỉ tiến.
Trước hay sau: biết luật chơi từ đầu
Người biết ngay từ năm đầu rằng loại tư cách của mình được tính thế nào sẽ lập kế hoạch khác hẳn.
Họ có thể chọn chuyển sang một loại được tính đủ sớm hơn, thay vì phát hiện sau nhiều năm rằng mình chưa cộng được bao nhiêu.
Và họ tránh được những quyết định tưởng vô hại mà làm mất thời gian đã tích.
Nên câu hỏi này nên được hỏi ngay khi nhận tư cách đầu tiên, không phải khi sắp đủ điều kiện.
Những quyết định làm đổi phép tính
Chuyển đổi tư cách sang một loại khác — nó có thể cải thiện hoặc làm xấu đi phép tính, tuỳ hướng.
Một giai đoạn vắng mặt dài, ở những hệ thống có yêu cầu hiện diện.
Và bất kỳ khoảng nào không có tư cách hợp lệ, dù ngắn.
Ba loại quyết định này nên được cân nhắc với phép tính tích luỹ trong đầu, không chỉ với hoàn cảnh trước mắt.
Nếu đứt thì đứt cái gì
Ở nhiều hệ thống, một khoảng không có tư cách hợp lệ không chỉ không được cộng — nó còn cắt chuỗi.
Nghĩa là thời gian trước khoảng đứt có thể không được cộng với thời gian sau nó.
Đây là lý do một khoảng ngắn có thể làm mất nhiều năm tích luỹ, và là hệ quả bị đánh giá thấp nhất trong toàn bộ trang này.
Bài về chuỗi liên tục ở sau nói riêng về điều này.
Sổ của người đi kèm là sổ riêng
Mỗi người trong nhà có một cuốn sổ riêng, và chúng không nhất thiết giống nhau.
Người đi kèm có thể ở một loại tư cách được tính khác với người chính, nên con số của họ khác.
Và nếu một người vắng mặt nhiều hơn người kia, hai con số tách xa nhau theo thời gian.
Nên khi lập kế hoạch cho một bước dài hạn của cả nhà, phải tính sổ cho từng người chứ không tính một lần cho cả hộ.
Dấu vết để lại
Cuốn sổ này không phải một tệp mà cơ quan giữ giúp — nó được dựng lại từ lịch sử tư cách khi mình nộp hồ sơ.
Nghĩa là mọi thứ trong lịch sử đó đều là dữ liệu đầu vào cho phép tính.
Một lịch sử liền mạch, một loại tư cách được tính đủ, và chứng cứ đầy đủ — ba thứ này cộng lại thành một hồ sơ thuận.
Quy định về cách tính thời gian tích luỹ do cơ quan có thẩm quyền của nước liên quan công bố; hồ sơ thật nên hỏi luật sư di trú tại đó.
Mọi thời gian đã ở đều được tính phải không?
Không. Mỗi loại tư cách được đối xử khác nhau — có loại cộng đủ, có loại cộng một phần, có loại không cộng.
Vì sao các loại được đối xử khác nhau?
Vì mỗi loại thể hiện một mức độ gắn bó khác nhau với nước sở tại — thời gian sống và làm việc ổn định được nhìn khác với thời gian ở tạm.
Khi nào nên hỏi về cách tính?
Ngay khi nhận tư cách đầu tiên, không phải khi sắp đủ điều kiện — vì biết luật chơi từ đầu thì lập kế hoạch khác hẳn.
Hệ quả nào bị đánh giá thấp nhất?
Việc một khoảng đứt có thể cắt chuỗi, khiến thời gian trước và sau không được cộng với nhau — một khoảng ngắn làm mất nhiều năm tích luỹ.
